فنچ های بازار ایران اکثراً از فنچ های Zebra یا همان فنچ های گوره خری استرالیایی هستند. البته من اخیراً در بعضی از پرنده فروشی ها فنچ های جدیدی را دیدم که اکثرا با قیمت های خیلی بالایی  به فروش می رسند. با این حال تشخیص نر و ماده فنچ های زبرا به نسبت خیلی آسان است. علت این آسانی هم تفاوت های زیادی است که بین جنس نر و ماده این گونه زیبا وجود دارد .این تفاوت ها به شرح زیر می باشند.

1-     رنگ نوک فنچ نر  کمی پر رنگ تر و بیشتر متمایل به قرمز است در صورتی که رنگ نوک جنس ماده کم رنگ تر و متمایل به نارنجی می باشد

2-     شکل نوک پرنده نر هم با ماده اندکی متفاوت است. نوک پرنده نر کمی ضمخت تر از پرنده ماده است. نوک ماده مخروطی تر می باشد

3-     در اطراف گونه ها یا لپ های پرنده نر  در پرنده های خاکستری پرهای قهوه ای کم رنگ وجود دارد که این پرها در پرنده های روشن تر شکلاتی یا کرم رنگ می باشد. پرنده فروش ها اصطلاحا به این نوع پرها سیبیل می گویند

4-     رنگ پرهای پرنده ماده یکنواخت است اما در پرنده های نر این طور نیست. در اطراف شکم پرنده نر پرهای قهواه ای خال خال وجود دارد. پر زیر شکم نر هم روشن تر از جاهای دیگر می باشد و عمدتاً سفید است. پرنده نر در جلو سینه هم پرهای سیاه رنگی دارد.

5-     با این حال گاهی اوقات این صفات و رنگ بندی ها یک جا در پرنده نر به وجود نمی آید باید موقع خرید دقت کنید. مثلا به نوک و رنگ آن حتماً توجه داشته باشید. خود من یک بار بی تجربه تر که بودم یک فنچ نر را به جای ماده خریدم.

6- فنچ های نر علاوه بر بوق بوق کردن  آواز هم میخوانند و چه چه می زنند اما فنچ های ماده فقط بوق بوق می کنند. البته شنیدن صدای خواندن فنچ نر تو سروصدای پرنده فروشی عملا غیر ممکن است

7-     راستی به این فنچ ها فنچ گریان  هم می گویند چون یک خط مشکی رنگ به صورت عمود به زمین از زیر چشم های این فنچ کشیده شده که تداعی کننده خط اشک می باشد

1-     بعد از فراهم آوردن قفس مناسب و آب و غذا و کف دریا نکته مهم بعدی این است که "هیچوقت برای خریدن فنچ عجله نکنید". ترجیحاً سعی کنید از پرنده فروشی های معتبر مبادرت به خرید فنچ نمایید. مدتی پرنده های پرنده فروشی اعم از قناری ، سهره ، طوطی ، طرقه و البته فنچ ها را زیر نظر بگیرید. ببینید آیا فنچ بیماری در جمع وجود دارد یا نه و تعداد آنها چقدر است؟ اگر تعداد زیادی از فنچ های یک قفس بیمارند بهتر است از خریدن فنچ از آن فروشگاه خودداری نمایید.

2-     فنچ های بیمار اصولا در گوشه ای از قفس یا روی میله ها با پرهایی پف کرده کز می کنند. بعضی نیز سرخود را در لای پرهای پشت خود پنهان کرده می خوابند. فنچ های بیمار تنفس خیلی متفاوتی دارند و بعضاً قادر نیستند تعادل خود را در روی میله قفس نگاه دارند. ریختن پرها و بسته بودن مداوم چشم فنچ ها هم نشانه بیماریست.

3-     دقت کنید از گوش فنچ ها عفونت یا ترشحی خارج نشده باشد. همچنین بعد از انتخاب فنچ و گرفتن آن توسط فروشنده به پرهای زیر دم و نزدیک مخرجش نگاه کنید که آلوده به مدفوع نباشد. پرهای این قسمت از بدن فنچ در صورت ابتلاء پرنده به بیماری اسهال اغشته به مدفوع است.

4-     ترجیحاً سعی کنید پرنده های همرنگ را انتخاب کنید. چون به تجربه ثابت شده که پرنده های هم رنگ البته نه الزاماً ولی بهتر جفت می خورند. مثلاً یک جفت پرنده سفید یا یک جفت پرنده خاکستری.

5-     اگر برای شنیدن صدای خواندن فنچ نر و گرفتن جوجه عجله دارید سعی کنید حتما پرنده های بالغ خریداری نمایید.

6-     دقت کنید که فنچ پاها و ناخن های سالمی داشته باشد. فنچ ها به علت بازیگوشی و یا در دوران طفولیت اکثراً بعضی از انگشت های خود را از دست می دهند و بعدها برای حفظ تعادل به ویژه هنگام جفت گیری مشکل خواهند داشت.

اولین مرحله برای نگهداری هر نوع پرنده  خرید قفس و تجهیزات مناسب است. مثلا قفس نگهداری طوطی  ، بلدرچین و یا مرغ و خروس با هم متفاوت است. این مطلب تا حدود زیادی بستگی به حجم بدن پرنده و اندازه آنها دارد. در این جا ما در خصوص فنچ و قفس مناسب آنها صحبت میکنیم.

همان طور که در پست های قبل هم به آن اشاره شد فنچ ها پرندگان بسیار با هوش و پر جنب و جوشی  هستند. از جمله علایق فنچ ها این است که تا می توانند به این ور آن ور پرواز کرده و اصطلاحا ورجه وورجه کنند. به همین خاطر قفس های کوچک موجود در بازار به هیچ عنوان مناسب فنچ ها نیست. قراردادن فنچ ها در قفس های کوچه  دقیقا مثل این است که شما را در سلول انفرادی کوچکی زندانی کنند. به یاد دارم یکی از آشناها 4 عدد فنچ بینوا را در یک قفس کوچک انداخته بود. وضعیت این پرندگان بی نوا چنان بود که حتی بالاهای کوچک خودشان را هم نمی توانستند با خیال راحت باز کنند. با این قفس کوچه و ناراحت تازه خیال جوجه گرفتن از آن پرنده های بینوا را هم داشت.

به هرحال ابعاد مناسب قفس برای نگهداری یک جفت فنچ حد اقل باید 30*40 سانتیمتر و ارتفاع حداقل 30 سانتیمتر باشد. امروزه قفس های بسیار زیبا و متنوعی در بازار وجود دارد و شما بسته به نوع سلیقه خود می توانید قفسی را برای نگهداری از پرنده های خود خریداری نمایید. اما همیشه ابعاد مناسب را در نظر داشته باشید.

برخی از پرنده بازها هم بسته به میزان فضایی که در اختیار دارند از قفس های بزرگتر استفاده میکنند . برای مثال از قفس های چوبی مناسب نگهداری بلدرچین استفاده می کنند. این شرایط  برای فنچ ها خیلی بهتر خواهد بود و حتی می توان در این قفس ها که ابعادی حدود 120 * 60  سانتیمتر دارند از چند جفت فنچ در کنار هم نگهداری کرد ( حداکثر 4 جفت). 

بعضی از افراد هم فنچ ها را به صورت آزاد در داخل پاسیو های منازلشان رها می کنند که این برای فنچ ها دیگر ایدآل ترین حالت است. یکی از دوستان من یک چنین حالتی را در منزل پیاده کرده بود و فنچ ها آزادانه در قسمت های مختلف منزل پرواز می کردند و برای خوابیدن و خوردن دانه به داخل پاسیو می رفتند. با این حال مراقب باشید که پاسیو پنجره بازی نداشته باشد.

پس از خرید قفس نوبت به خرید ظرف دانه و ظرف آب می رسد و البته خرید ارزن ریز بعلاوه تخم کتان ترجیحا ریز . ارزن و تخم کتان باید به نسبت 4 به 1 با هم مخطوط شوند یعنی اگر 1 کیلو ارزن خریدید 250 گرم تخم کتان ریز به آن اضافه کنید. دقت کنید که ارزن مناسب تغذیه فنچ ارزن ریز است و با ارزن درشت ( ارزن مرغ عشق) فرق دارد.

از همان فروشگاه پارچه ای را هم برای نصب در زیر قفس برای جلوگیری از پخش شدن پوسته دانه ها خریداری کنید و در زیر قفس نصب نمایید. خودتان هم می توانید به سلیقه خود پارچه محافظی برای قفس بدوزید.

خرید کف دریا ( کلسیوم) و نگهدارنده کف دریا هم فراموش نشود. فنچها به ویژه در دوران رشد و تخم گذاری بسیار به خوردن کف دریا علاقه نشان می دهند و از این طریق کلسیوم مورد نظر بدن خود را تامین می نمایند.

نکته بسیار مهم در نگهداری از فنچ جای نصب قفس است. توجه کنید که محل نصب قفس نباید سرد و یا خیلی گرم باشد. دمای فضای منزل بهترین است. قفس فنچ ها را در تابستان ها به هیچ عنوان در مسیر باد کولر قرار ندهید و در زمستان ها هم جلو بخاری نگدارید. جای قفس ترجیحا آرام و کم رفت آمد باشد. سعی کنید مگر برای دادن دانه یا گذاشتن آب و کلسیوم زیاد به قفس پرنده دست نزنید. محیط هایی مثل آشپزخانه ها یا روی یخچال مناسب نگهداری فنچ ها نیستند.

نکته بسیار مهم دیگر این است که هرگز برای نگهداری فنچ از قفس های گرد و یا قفس های با سطح مقطع گرد استفاده ننمایید چون این طور قفسها هم اجازه پرواز مناسب به پرنده را نمی دهند.

به یا داشته باشید هرگز قفس فنچ ها را در زیر نور مستقیم آفتاب قرار ندهید

اکنون مقدمه خرید فرچ ها فراهم شده است.

آقای دکتر احسان مقدس در کتاب ارزشمند " پرورش،نگهداری و بیماری های فنچ" می گوید که فنچ ها در سرتاسر دنیا  از هندوستان گرفته تا اروپا و آفریقا و استرالیا زندگی میکنند. البته منظور ایشان یک خانواده بزرگ است که فنچ نیز یکی از اعضا کوچک آن محسوب می گردند. خانواده ای که گنجشک ، سهره ، دم جنبانک و بلبل خرمایی نیز در آن قرار می گیرند. با این حال لازم به یاد آوریست که فنچ موجود در بازار ایران فنچ های استرالیایی یا اصطلاحا فنچ های گوره خری هستند. فنچ هایی که برای اولین بار مستعمره نشینان استرلیا با آن آشنا شده و از آنها نگهداری کردند و به تبع پس از کشف استرالیا این پرندگان زیبا به سرتاسر جهان راه پیدا کردند. در واقع اگر قاره زیبای استرالیا کشف نمی شد شاید هرگز امروز ما نمی توانستیم از یک چنین دوستان زیبایی نگاه داری کنیم. شاید توی قفسهایمان نهایتا سهره ، بلبل خرمایی ، طرقه یا گنجشک بود. یعنی پرندگانی بومی کشور عزیزمان  ایران.

فنچ های استرالیایی – فنچ های بازار ایران-  رنگ های متنوعی دارند. رنگ های آنها عبارت است از سفید خالص، سفید متمایل به خاکستری،خاکستری، خاکی یا زیتونی رنگ و ابلغ یعنی تلفیقی از رنگ های بالا.در این گونه از فنچ نرها در مقایسه با ماده ها از پرهای زیباتری برخوردارند. یعنی بخشی از پرهای زیر شکم آنها خال خال قهوه ای است. و پر جلو سینه هم به سیاه می زند. رنگ پرهای زیر شکم پرنده هم از بقیه جاها روشن تر ایت و اغلب سفید روشن می باشد .نوک جنس نر نیز نارنجی تر از نوک ماده می باشد و از لحاظ شکل هم اندکی برجسته تر است.

این نوع از فنچ در کشور بومی خود یعنی استرالیا در گله های چندصدتایی و یا حتی چند هزارتایی در چمن زارهای این کشور پرسه می زنند. از جمله جذابیت های این فنچ ها صدای بوق بوق زیبای آنها و زاد و ولد بالایشان می باشد. طوری که برخی به آنها همستر پرندگان نام داده اند. چون همستر نیز از زاد و ولد بالایی در میان جوندگان برخوردار است.

انواع و اقسام فنچ زبرا

فنچ ها موجودات کنجکاو و اصطلاحاً پر جنب و جوشی هستند و خیلی دوست دارند که به این ور آن ور بپرند. محیط باز کشور ایران برای فنچ های استرالیایی محیط امنی نیست. درواقع خیلی هم خطرناک است. مثل این می ماند که شما بدون هیچ گونه سلاح و آذوقه ای وارد پارک ژوراسک شوید. اولین دشمن خطرناک  فنچ ها گنجشک ها هستند که بدشان نمی یاد یک کتک حسابی به فنچ ها بزنند. دومین دشمن بزرگ  کلاغ ها و زاغچه های هستند که فنچ را یک لقمه چرب می کنند. قرقی ها و شاهین های کوچک  هم که جای خود دارد و در همین تهران دودآلود خودمان فراوانند. پیشی ها  هم که دیگه حسابشان معلوم است. و تازه غذای این نوع فنچ ارزن است که واقعا خیلی کمیاب می باشد مخصوصا توی شهرها. باز گنجشک ها تقریبا همه چیز خوار هستند. یعنی از نون گرفته تا بیسکوییت و خورده برنج و انواع گیاهان همه را می خورند. همین گنجشک های نامرد با همکاری یاکریم های محلمون فلاور باکس پشت پنجره خانه ام را یه سبک آلمانی چره کردند. نامردها !  همچنین آب و هوای  محیط باز کشورمان هم به هیچ عنوان سازگار با طبیعت فنچ ها نیست . خلاصه اگر روزی فنچی خریدید یک وقت هوس نکید که موجود بی نوا را توی طبیعت رها کنید و فکر کنید که چه کار خارق العاده ای انجام دادید چون عملاً او را به کام مرگ فرستادید.

دو سالی بود که از یک جفت فنچ قهوه ای رنگ نگهداری می کردم  و آن پرنده های زیبا با بوق بوق  کردن های خود و شیطنت هایشان تنهایی های مرا پرکرده بودند.  اسم آنها آقا سوتک و زیتون خانم بود. گاهی با زیر نظر گرفتن آنها و دقت در ریزه کاریهای  خلقتشان هر چه بیشتر با خدای خود ارتباط  بر قرار می کردم. یک وقت هایی هم با آنها حرف زدم ، برایشان آواز خواندم و یا برایشان سوت زدم .گاهی هم بی اراده و با عشق برایشان دندان قروچه کردم از همان حالت هایی که در برخورد با بچه کوچولوها به آدم دست میدهد. بعضی وقتها هم که خیلی شیطونی و سر و صدا کردن سرشان داد کشیدم  و آنها یک دفعه ساکت شدند. خلاصه این یک جفت فنچ به بیان دیگر دوستان من بودند دوستانی  که هیچ وقت به زبان من با من ارتباط بر قرار نکردند اما با حرکات و سکناتشان هزار حرف با من زدند.  این رفقای شیطون انگیزهٴ اولیهٴ نوشتن این بلاگ شدند. انگیزه دیگر این بود که به عزیزانی که این پرنده های زیبا را دارند کمک کنم تا هرچه بهتر این پرنده های زیبا را بشناسند و نیازهای آنها را به خوبی برآورده نمایند. البته همیشه از تجربه عزیزانی که لطف می کنند و تجربیات ارزشمند شان را در اختیار من می گزارند استقبال می کنم. امیدوارم که در این مهم موفق باشم. تا چه پیش آید